ผมเชื่อว่ายุคการตลาดดิจิทัลนั้น เราตื่นเต้นกับระบบโฆษณาสุดอัจฉริยะของ Facebook และ Google ที่ทำให้เราสามารถลงโฆษณาเข้าถึงคนที่หลากหลายได้อย่างมีประสิทธิภาพ เราสามารถเลือกได้ว่าจะทำให้คนแต่ละคนเห็นคอนเทนต์ที่ไม่เหมือนกันได้ ได้รับโปรโมชั่นที่แตกต่างกันซึ่งจะเหมาะสมตามพฤติกรรมของคนๆ นั้น

ฟังดูก็เป็นเรื่องที่ดี เพราะคอมพิวเตอร์และโปรแกรมกำลังเรียนรู้ว่าเราซึ่งคนเป็นใช้ Platform นั้นๆ เป็นคนอย่างไร เป็นคนชอบอะไร สนใจเรื่องไหน และมันก็ทำให้คนลงโฆษณาสามารถหาคอนเทนต์ที่ตรงใจหรือสนองพฤติกรรมของเราได้แม่นยำขึ้น ซึ่งนั่นก็มีพลังที่จะทำให้เรามีโอกาส “ซื้อของ” มากกว่าการเห็นโฆษณาทั่วๆ ไป

แต่ในทางเดียวกัน นั่นก็หมายความว่าระบบเหล่านี้ก็สามารถใช้ในการกระตุ้นหรือเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์ได้เช่นกัน เพราะการที่ระบบสามารถเข้าใจพฤติกรรมของมนุษย์ได้ นั่นก็ทำให้พวกมันสามารถคาดเดาและเล็งเห็นจุดอ่อน ความสนใจลับๆ ปม ฯลฯ ของคนใช้ผ่านพฤติกรรมของเรา และนั่นทำให้ระบบเหล่านี้กลายเป็นเครื่องมือชั้นดีในการ “ล้างสมอง” สำหรับผู้ไม่ประสงค์ดีได้

ผมเองก็ยอมรับว่าไม่เคยคิดถึงประเด็นนี้จนกระทั่งได้ดู TED ของ Zeynep Tufekci ที่มาอธิบายเรื่องนี้ได้อย่างน่าขนลุก ว่าเครื่องมือนี้สามารถที่จะ “Manipulate” คนในการไปเลือกตั้งได้ (จนกลายเป็นเคสใหญ่โตของการลงโฆษณาเพื่อการเมืองอย่างที่เป็นข่าวในช่วงที่ผ่านมา)

อนาคตเรื่องนี้จะเป็นอย่างไร เรากำลังสร้าง Platform ที่น่ากลัวขึ้นมาพร้อมๆ กับการสร้างโอกาสใหม่ๆ ให้กับพวกเรา และเราจะหาจุดลงตัวอย่างไร ทางแก้จะอยู่ตรงไหน ผมอยากให้ลองดู TED อันนี้ครับ