ทำไมการทำงานแบบ Remote Working / WFH ทำให้ Ownership ของพนักงานลดลง?

วันนี้ผมได้คุยกับเพื่อนที่มาปรับทุกข์การที่พนักงานเริ่มขาด Ownership กับตัวงานมากขึ้นเรื่อย ๆ เริ่มมีการบอกว่าไม่ใช่ปัญหาของฉัน บรรยากาศการทำงานเป็นทีมที่จะช่วยเหลือกันลดลง แล้วเราก็เริ่มคุยกันว่ามันมาจากสาเหตุอะไรกันก่อนจะได้ประเด็นสำคัญคือการที่ออฟฟิศปล่อยให้พนักงานทำงาน Remote Working / WFH

แม้ว่าการทำงาน Remote Working / WFH จะกลายเป็นรูปแบบการทำงานที่ถูกมองว่ายืดหยุ่นและเป็น New Normal ของการทำงานยุคปัจจุบัน แต่ถ้าลองวิเคราะห์ถึงผลกระทบแล้วนั้น เราก็จะเห็นว่ามีหลายอย่างที่เคยมีจากการทำงานด้วยการ "เข้าออฟฟิศ" ลดลงไป

ประเด็นนี้สามารถเข้าใจผ่านมุมมองด้านกลไกทางจิตวิทยาและสังคมของที่ทำงานซึ่งอาจจะเกิดขึ้นโดยที่เราไม่รู้ตัว และเมื่อบริบทการทำงานเปลี่ยนไปก็จะทำให้กลไกบางอย่างที่เคยสร้าง Ownership นั้นลดลงตามไปด้วย

📍ความเป็น "ส่วนหนึ่ง" ที่ลดลงไป

ประเด็นแรกคือความผูกพันกันทั้งกับที่ทำงานและเพื่อนร่วมงานนั้นเกิดจากรายละเอียดเล็ก ๆ ที่อาจจะไม่มีใครสังเกตเช่นการพูดคุยกันในลิฟต์ การหัวเราะขบขันในห้องประชุม การเห็นคนอื่นทำงานในช่วงเวลาพักหรือต้องกลับดึก ซึ่งสิ่งเหล่านี้คือ "ประสบการณ์ร่วม" ที่หล่อหลอมความเป็นทีมให้เกิดขึ้น

แต่พอเป็นโลกออนไลน์นั้น เราแทบจะไม่ได้เห็นภาพทีมหรือคนอื่นทำงาน อาจจะมีเพียงการเข้าประชุมออนไลน์ที่หลายคนก็ไม่ได้เปิดกล้องให้เห็นเสียกด้วย นั่นทำให้ความสัมพันธ์เชิงอารมณ์ลดลง ความรู้สึกเป็นกลุ่มก็ลดลงตามไปซึ่งก็จะเกิดผลกระทบตามมาว่า "งานของเรา" กำลังเปลี่ยนเป็นแค่ "งานของฉัน"

2. การไม่เห็นผลกระทบที่เกิดขึ้น

เราต้องเข้าใจกันก่อนว่า Ownership ต้องการความเชื่อมโยงระหว่าง​ "สิ่งที่ฉันทำ" กับ "ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น" ซึ่งยิ่งถ้าตัวบุคคลไม่ได้เห็นความสัมพันธ์นี้ ก็จะมองงานเป็นแค่การ "เสร็จงาน" เมื่อฉันได้ทำงานครบแล้วมากกว่ามองไปถึงว่าผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเป็นอย่างไร

การทำงานแบบ Remote Working มีปัญหาในเรื่องนี้เพราะเราไม่ได้มีการพูดคุยถึงผลที่เกิดขึ้นจากโปรเจคที่ทำอยู่ ไม่ได้ฟังเสียงบ่นหรือโมเมนต์ดีใจจากเพื่อนร่วมงานที่ได้ผลจากตัวงานดังกล่าว ซึ่งพอเราไม่เห็นภาพใหญ่นั้นก็จะทำให้ตัวงานกลายเป็นแค่ Task ที่ถูกเคลียร์ไป ไม่ใช่ความรับผิดชอบที่ต้องขับเคลื่อน

3. การขาดพื้นที่แสดง "ความเป็นเจ้าของ"

พื้นที่การทำงานแบบกายภาพนั้นมีพลังในเชิงสัญลักษณ์อยู่ไม่น้อย เช่นโต๊ะทำงาน บอร์ดแสดงโปรเจค หรือแม้แต่ห้องประชุมของทีมงาน ซึ่งนั่นเป็นการบอกว่า "นี่คือพื้นที่ของเรา" และเราเป็นส่วนหนึ่งที่กำลังครอบครองและควบคุมอันเป็นรากฐานสำคัญของจิตวิทยาเกี่ยวกับการเป็นเจ้าของ (Psychological Ownership)

พอพื้นที่ดังกล่าวหายไป และเราไม่ได้ปฏิสัมพันธ์กับพื้นที่นั้น มันก็เลยทำให้ความรู้สึกดังกล่าวขาดหายไปด้วยและทำให้ความเป็นเจ้าของก็ลดลงตามไป

ที่ยกมาเล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของอีกหลายสาเหตุว่าทำไม Remote Working ถึงส่งผลกระทบต่อความเป็น Ownership อย่างที่เราอาจจะไม่คาดคิด สำหรับพนักงานแล้วมันอาจจะเป็นการทำงานที่สะดวก และมองว่าตัวเองทำงานเสร็จได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ความเป็น Ownership ที่เราพูดกันนั้นมากกว่าแค่การทำ Task ให้เสร็จสิ้น หากแต่เป็นการเห็นภาพรวมและไม่ปล่อยให้บางอย่างถูกมองข้ามหรือปล่อยผ่านไป

นั่นอาจจะเป็นคำถามสำคัญแล้วว่า New Normal ที่หลายคนอยากยกมาเป็นมาตรฐานนั้นจะส่งผลอย่างไร ? องค์กรควรจะเลือกปรับ Remote Working อย่างไรเพื่อยังรักษา Ownership ไว้ให้ได้นั่นเอง