องค์กรกำลังทำให้ 'คนโรคจิต' ก้าวหน้าในที่ทำงานอยู่หรือเปล่า ?

วันก่อนผมได้อ่านบทความน่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องความป่วยทางจิตใจจากที่ทำงานโดยในขณะเดียวกันก็มีการถึงคนประเภทที่เราเรียกว่า "โรคจิต" (Psychopath) ที่มีอยู่ในที่ทำงานและอาจจะกำลังก้าวหน้าเสียด้วยวซ้ำ

คำถามคือทำไมคนที่ขึ้นชื่อว่า "โรคจิต" นี้ถึงกำลังรุ่งกัน ? ซึ่งความน่าห่วงคือหลายองค์กรกำลังทำให้คนเหล่านี้ "รุ่ง" เสียอีกต่างหาก

📍Psychopath ในที่ทำงาน

ต้องอธิบายกันก่อนว่าคนโรคจิตในมุมนี้ไม่ใช่ฆาตกรโรคจิตหรือคนที่ชื่นชอบอะไรวิตถารหรอกนะครับ แต่ตีกรอบในบริบทขององค์กรกับบุคคลที่เกี่ยวข้องเช่น ขาดความเห็นอกเห็นใจ ทำร้ายผู้อื่นในรูปแบบการทำงาน การบิดเบือนความจริง หรือการใช้คนเป็นเครื่องมือ โดยหลายครั้งอาจจะภาวะที่สุดขั้วเช่นอารมณ์รุนแรง เอาแต่ใจตัวเอง หลงตัวเอง ฯลฯ

📍ทำไมคนโรคจิตถึงรุ่ง

สิ่งที่น่าสังเกตคือหลายองค์กรพุ่งเป้าการวัดความสำเร็จไปที่ผลลัพธ์มากกว่าวิธีการ นั่นทำให้พฤติกรรมที่คนทั่วไป "ลังเล" ที่จะทำกลับกลายเป็นความเด็ดขาดของคนบางกลุ่มทันทีเพราะคนกลุ่มนี้จะ "ไม่แคร์" แถมพฤติกรรมของพวกเขาอาจถูกตีความใหม่ให้กลายเป็น "ความเด็ดขาด" "ความกล้า" หรือแม้แต่ "ความเป็นผู้นำที่แข็งแกร่ง"

📍กลไกดันคนโรคจิตให้รุ่ง

เมื่อวัฒนธรรมองค์กรทำหน้าที่เป็นระบบคัดเลือกและให้รางวัลกับคนในองค์กร การให้รางวัลกับคนที่ทำผลงานได้แม้จะทำร้ายผู้อื่นก็ยิ่งเป็นการหนุนให้คนเหล่านี้กระทำสิ่งนั้นได้อย่างมั่นใจมากกว่าเดิม เข้าใจเสียอีกว่าการทำสิ่งนี้จะได้รับการชื่นชมเพราะการให้รางวัลนั้นไม่ได้สนเรื่องวิธีการหรือผลกระทบอื่นที่ไม่ได้เกี่ยวกับเรื่องธุรกิจ

ในสภาพแวดล้อมดังกล่าวทำให้เกิดการแข่งขันที่รุนแรง คนพร้อมที่จะรุนแรงใส่กันเพื่อให้เกิดผลอย่างที่ตัวเองต้องการ หลายคนพร้อมจะกดดันหรือเอาเปรียบคนอื่นเพื่อให้ไต้เต้าได้เร็วขึ้นกว่าเดิม

สิ่งที่น่ากลัวคือสิ่งเหล่านี้จะกลายเป็นบรรทัดฐานใหม่ให้กับองค์กรไปในไม่ช้า กลายเป็นวิธีการเอาตัวรอดในระบบดังกล่าว หลายองค์กรมองว่าการทำตัวเย็นชา ไม่ต้องเห็นอกเห็นใจคนอื่นนั้นเป็นวิธีการที่ทำให้สามารถทำงานได้ การยึดจริยธรรมก็จะกลายเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็น

เราอาจจะมีคำถามบ่อย ๆ เวลาเจอคนที่ต้องถามกันว่า "องค์กรรับคนแบบนี้เข้ามาได้อย่างไร" แต่สิ่งที่น่าห่วงไปยิ่งกว่าคือ "ทำไมคนแบบนี้ถึงก้าวหน้าในองค์กร"

เพราะในท้ายที่สุดแล้ว องค์กรไม่ได้กลายเป็นสิ่งที่ถูกพูดผ่านพีอาร์ แต่คือสิ่งที่ตัวมันให้รางวัลอย่างสม่ำเสมอต่างหาก