การไม่ใช้ AI ทำงาน ไม่ได้แปลว่า “ไม่ฉลาด”

หนึ่งในประเด็นที่หลายคนเริ่มบ่นกันมากขึ้นจากการใช้ AI คือการที่มีแรงกดดันว่าต้องใช้ AI เพื่อทำงานนะ บ้างก็มีคำพูดทำนองว่า "งานแบบนี้เอาไปให้ AI ทำแป๊ปเดียวก็เสร็จ" จนกลายเป็นความรู้สึกว่าถ้าไม่ใช้ AI ทำงานกลายเป็นความบกพร่อง กลายเป็นเหมือนความไม่ฉลาดเสียอย่างนั้น

เรื่องนี้ก็มีผลจากการที่ AI ถูกวางเป็นสัญลักษณ์ "คนทำงานยุคใหม่" อย่างรวดเร็วในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา มันกลายเป็นตัวชี้ถึง Productivity และ Efficencny และคนไม่ได้ใช้คือ "ตามไม่ทัน" จนไปถึง "ทำงานไม้่เป็น"

แต่ในความเป็นจริง การไม่อยากใช้ AI ไม่ได้สะท้อนความล้าหลังแต่อย่างใด มันอาจจะเป็นจะตอบสนองของคนทำงานที่มีความกังวลอย่างสมเหตุสมผล ทั้งเรื่องคุณภาพของงาน จริยธรรมการใช้งาน ความมั่นคงในวอาชีพ หรือแม้แต่ความหมายของการทำงานที่เขามีก็ได้

เพื่อให้เข้าใจเรื่องนี้ ผมมักจะบอกว่าหลายคนที่ไม่ใช้ ไม่ใช่เพราะไม่รู้จัก AI หากแต่เขารู้ว่า AI ยังมีความผิดพลาดในการทำงาน เช่นการใช้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง บางคนอาจจะคิดว่าการใช้งาน AI มากเกินไปจะทำให้ทักษะการคิดค่อย ๆ เสื่อมลง ขณะที่อีกหลายคนรู้สึกว่าหลายงานที่ทำนั้นต้องมี "คน" อยู่ในกระบวนการทำงาน ไม่ใช้การให้เครื่องจักรดำเนินการไปเสียหมด

ที่สำคัญนั้น สำหรับหลายคนแล้ว การทำงานคือการ "มีตัวตน" อยู่ในงานที่เกิดขึ้น ซึ่งเป็นการเห็นคุณค่าและความหมายของตัวเอง และนั่นทำให้หลายคนเลือกจะทำด้วยตัวเองมากกว่าที่จะทำด้วยคนอื่น (หรือเครื่องมืออื่น)

นอกจากนี้แล้ว ผมมักจะชวนหลายองค์กรมองว่าที่พนักงานต้านการใช้ AI นั้นมาจากเพราะพนักงานหรือเพราะตัวระบบขององค์กรกันแน่ ?

ที่ต้องชวนคิดแบบนั้นเพราะแม้เราจะเกร่อกับการพูด AI Transformation แต่ก็กลับพบว่าหลายองค์กรไม่ได้อธิบายให้ชัดว่าพนักงานจะได้อะไร ต้องปรับตัวอย่างไร หรือองค์กรจะปกป้องคนทำงานอย่างไรเมื่อระบบเปลี่ยนไป กลายเป็นมีแต่ความคลุมเครือ เป็นแรงกดดัน ไม่มีความชัดเจน จึงไม่แปลกที่ทำให้เกิดความลังเล

และที่น่าเศร้าคือองค์กรเลือกตีความลังเลเหล่านี้ให้กลายเป็น​ "แรงต้าน" และเริ่มโยนความผิดให้คนทำงานแทนที่จะย้อนมาถามว่าระบบเราดีพอหรือยัง

เมิ่อมองแบบนี้แล้ว จุดอันตรายคือการเกิดทัศนคติว่า AI กลายเป็นตัววัดว่าใครทันสมัย ใครเก่ง หรือใครมีประสิทธิภาพทั้งที่จริง ๆ ไม่ใช่แบบนั้นเลย เพราะคุณค่าของคนทำงานไม่ควรถูกตัดสินใจจากการใช้หรือไม่ใช้เครื่องมือเพียงอย่างเดียว แต่ควรถูกวัดจากคุณภาพการคิด ความรับผิดชอบ การตัดสินใจ และผลลัพธ์ของงานมากกว่า โดยบางคนอาจจะทำให้ได้ดีเมื่อมี AI แต่บางคนก็อาจจะทำงานได้ดีกว่าเมื่อใช้กระบวนการคิดและทำงานแบบเดิม

ด้วยเหตุนี้เอง ถ้าใครจะไม่ใช้ AI ก็อย่าเพิ่งรีบไปตัดสินใจอะไรเขา เพราะเขาอาจจะมีอะไรที่ลึกซึ้งมากกว่าที่เราเห็นก็ได้นะครับ